Mi~ na Nollaig seo caite, i Chiapas, Meicsiceo, rinne bui~on
fheidhmeannach, gunnai~ ina nglaic acu agus bodairi~ na ha~ite ina
dteannta, toscaireacht as E~irinn a thimpeallu~.
D'ordaigh siad dosna hE~ireannaigh a gcuid pasanna a thaispea~int agus thug cuireadh dóibh teacht leo chuig oifig e~igin chun cabhru~ lena bhfiosru~chai~n. Mar a tharla, bhi~ se~ de mhisneach ag na hE~ireannaigh du~shla~n na feidmeannach seo a thabhairt agus tar e~is cu~pla nóime~ad de ruaille buaille, fi~scheamara neamhshocair an ghru~pa ag taifeadadh faoi bhru~, thra~igh an teannas agus tugadh cead a chinn don ghru~pa gaelach. Ni~orbh ann a tharla ach mioneachtra agus tha~inig gach e~inne sla~n aisti, ach chuaigh si~ i gcion go mór ar na hE~ireannaigh mar le~argas pearsannta ar mhodh oibre na forsai~ slanda~la thall.
Ta~ rialtas Mheicsiceo ag iarraidh cruthu~ gur ti~r faoi bhlath i~ Meicsiceo an lae inniu, go bhfuil dul chun cinn soisialta is eacnamai~ochta curtha i~ gcri~ch acu agus gur a~it feiliu~nach i~ anois le haghaidh mhóir infheisteoiri~ an domhain mhóir. Is amhlaidh go bhfuil an rialtas ag su~il go n-amharcfai~ uirthi mar chuid den Che~ad Domhain, seachas den Triu~, gur ball de Chumann an Rachmais Daonlathaigh i~ anois. Ach le bheith ina bhall den chumann seo ta~ córas dli~ go measartha neamhsplea~ch ag teasta~il, cibe~ sce~al faoi ceartas soisialta. Le blianta beaga anuas, ni~ fe~idir a she~anadh ach go bhfuil roinnt leasuithe dli~ curtha i bhfeidhm ag rialtas Mheicsiceo. Tar e~is don uachtara~n Zedillo teacht i re~im 1994, mar shampla, ceapadh duine ó pha~irti~ an fhreasu~ra, PAN (nualiobra~lach) mar cheannasai~ ar oifig an ard-aighne. Agus a bhui~ochas sin ari~s ar Zedillo, ta~ se~ anois de chumhacht ag ag an gCu~irt Uachtarach athbhreithniu~ bunreachtu~il ar reachtai~ocht, agus ta~ Coiste ann (Consejo de la Judicatura) le breithiu~na na cu~irte cuarda agus na cu~irde du~iche a cheapadh.
Leasu~ ta~bhachtach i 1990 ab ea bunu~ an Choimisiun Naisiu~nta, um Chearta Daonna (CNDH), eagras a bhfuil cu~ram an Ombudsman air i dtaobh cearta daonna ach nach bhfuil de chumhacht aige a gcuid moltai~ a chur i bhfeidhm. Ni~ raibh se~ de mhianach ag an CNDH ar dtus dul i ngleic leis an Rialtas chun cearta daonna a chaomhnu~. An meitheamh seo caite, a~fach, tar e~is do phóili~ni~ i nGuerrero seachtar campesinos de~ag a fheallmharu~ d'fhisoraigh an CNDH an sce~al gan mhoill agus d'fhoisligh se~ tuarasca~il a d'fhóghair go neamhbhalbh gurbh iad forsai~ an sta~it ba chiontach. Thuill neamhspleachas agus diongbha~ilteacht an CNDH sa cha~s seo ca~il de shaghas ei~gin don eagras agus, dar le Amnesty ta~ an CNDH ag cabhru~ go mór chun eolas a scaipeadh faoi chearta daonna.
Ach d'ainneoin na leasuithe thuasluaite, ta~ cearta daonna i Meicsiceo a~ saru~ i gconai~ ar leibhe~al ata~ ag teacht salach le pla~ma~s le~annta lucht fógrai~ochta an rialtas. Ce~ go bhfuil an CNDH molta aige, feictear d'Amnesty go bhfuil an baol ann go me~adai~onn leithe~idi~ an CNDH mi~eifeacht an chórais dli~ in ionad i~ a laghdu~. Is i~ lomfhi~rinne an sce~il na~ go bhfuil na forsai~ sla~nda~la beag beann ar chothrom na fe~inne nó ar bhunphrionsabail an cheartais a bhfuil dualgas ar Mheicsiceo cloi~ leo de re~ir conarthai~ idirna~isiu~nta um chearta daonna. Chuile la~, de~antar daoine a ghabha~il gan bhara~ntais, a choinneai~l go mhi~dhleathach agus a chiapadh. Anuas ar sin, go tra~thrialta feallmhara~itear amhrasa~in ar an toirt, ach fa~gtar an drochchu~ram seo de ghna~th faoi na parami~leataigh, a bhfuil baint acu leis na forsai~ sla~nda~la is an PRI. An a~bhar buartha is mó i Meicsiceo faoi la~thair na~ an me~adu~ ar gni~omhai~ocht na bparami~leatach ce~anna. Is cosu~il gur iarracht e~ seo cosmhuintir na ti~re a chur faoi chois, a bhfuil a gcuid cearta a~ n-e~ileamh acu agus ar thug e~iri~ amach na Zapatistas spreagadh is ardu~ chroi~ dóibh. Ach an oiread leis na leasuithe togcha~naiochta, ainneoinn go bhfuil cuma suntasach ar leasuithe dli~ i Meicsiceo, ni~ leor iad - na~ baol air.